vieze ruit | 2008

futurisme | 2009

Tijdstip en locatie zijn goed gekozen. Vakantie op de camping, waar de hardwerkende doch nu van zijn rust genietende burger vertoefd, al dan niet uitgebreid aangekondigd op blog of profiel. Bovendien toont het de burger dat de politiek zich – notabene in vakantietijd! – wel degelijk inspant voor zijn welzijn en veiligheid. Bij de lancering wordt, ten overstaan van de politiek gepersonifieerd door Hirsch Ballin, een toneelstukje opgevoerd met twee acteurs, als de personificatie van de naïeve bevolking.

Ergens op de ministeriële pr afdeling dacht iemand dat ‘t leuk zou zijn; de politiek die zich bij de lancering van een door haar geïnitieerde campagne opstelt als passieve toeschouwer; de bevolking die zich gereduceerd ziet tot speler in een politiek geregisseerd toneelstuk. En het blijft niet bij deze wanstaltige vertoning.

Het geheel van acteurs, politiek en entourage vormt tezamen een spektakelstuk, opgevoerd voor de ogen van de bevolking, gepersonifieerd door de aanwezige media. Wat ziet de burger dan uiteindelijk thuis voor de buis? Die ziet een minister geamuseerd kijken naar een toneelstuk waarin hijzelf de hoofdrol speelt – en niet de politiek, die kijkt toe.

Men zou verwachten dat, als de politiek een campagne lanceert ten behoeve van de burger, zij deze tekst en uitleg zou verschaffen. In plaats daarvan ziet de burger zich terug als onderwerp van vermaak – dom & naïef – lijdend voorwerp in een overheidscampagne.

Niet eerder is die beruchte kloof tussen overheid en burger zo stuitend in beeld gebracht. Zolang de overheid denkt over de burger als een onmondige, domme acteur in een politiek toneelstuk zal deze ook niet snel worden gedicht.

Aan het woord ziet men dan opponenten van dit of dat, die sleetse gemeenplaatsen ter berde brengen, gemonteerd in het bekende schema van wederzijds obligate verontwaardiging – hoor en wederhoor noemt men dat. Om het de schijn van objectiviteit mee te geven wordt de berichtgeving ingekleed met allerhande gegevens – twintig procent van de winst van het derde termijn, dat komt neer op 4 op de tien belastingbetalers die minder dan 8 procent, terwijl zestig procent maar liefst – dat werk.

Zou het kunnen dat men de kwaliteit van landelijke nieuwsvoorziening kan afmeten aan de hoeveelheid mensen die op basis van niet verstrekte informatie buitenissige complottheorieën uit de grond stampt? Overspoeld door informatie waaruit geen coherent verhaal of begrip te peuren is, bekruipt hen het vermoeden dat er iets achter wordt gehouden en gaan zelf op onderzoek uit.

Dat is echter niet afdoende, informatie vinden is in deze tijden geen kunst – wie wil zou middels internet autodidact kernfysicus kunnen worden. Nee, het ontbeert deze complottheoretici aan het vermogen om tot een zelfstandig oordeel over de kwaliteit van informatie te komen – welke die wordt verstrekt of die zij zelf vinden. In plaats daarvan richt hun kritisch vermogen zich op wat in hun ogen niet wordt gezegd en claimen op basis daarvan, in dialectische waanzin, een waarheid te hebben gevonden.

Het is makkelijk, om die armlastige deeltijd moeders en dertigjarige ict specialisten af te doen als vermakelijke dwazen. Gesimuleerd cynisme door laten gaan als doordachte kritiek is geen sinecure, feit is dat ieder mens een bepaalde behoefte aan informatie heeft om tot een coherent wereldbeeld te komen.

Zowel de zoutloze cynici als complottheoretici geven uiting aan een gemoedstoestand die epidemische proporties begint aan te nemen, een geestesgesteldheid waarbij het kritisch vermogen zich meewarig verzoend met de domheid waardoor ze zich omringd ziet. Nodeloos te zeggen dat het uiteindelijke resultaat totale apathie is, omdat het hen in slaap sust met de gedachte dat men, de rest, niet beter weet.

Toch nog even; impliceert gelijkheid m-v dat ze ook alles samen moeten doen? Want in welk opzicht zijn ze, als ze los van elkaar hetzelfde lesje grammatica krijgen, niet gelijk? Of is het zo dat, als een vrouw kiest niet bij mannen te willen zitten en vice versa, de inbugeringsbehoeftigen [sic!] niet in staat tot zelfstandige keuzes zijn? Moeten ze dan worden gedwongen tot gelijkheid, omdat ‘t goed is?

Maar . .  impliceert gelijkheid m-v dat ze ook alles samen moeten doen? Want in welk opzicht zijn ze, als ze los van elkaar hetzelfde lesje grammatica krijgen, niet gelijk? Of is het zo dat, als een vrouw kiest niet bij mannen te willen zitten en vice versa, de inbugeringsbehoeftigen [sic!] niet in staat tot zelfstandige keuzes zijn? Moeten ze dan worden gedwongen tot gelijkheid, omdat ‘t goed is?

Maar . . . ad infinitum

Als de cijfers in de media kloppen, wat ze zelden doen, dan zijn er in Utrecht 100 zgn. inburgeringsklassen, waarvan er 15 (%) seksegelijk zijn met de volgende verdeling; twaalf vrouwenklassen en drie mannenklassen. Het gaat dus niet om een beleidslijn om alle inburgeringsklassen seksegelijk te maken, een punt dat in de huidige berichtgeving nog wel eens verloren gaat (ook omdat deze casus linea recta wordt verbonden met de gescheiden loketten, zitplaatsen en zwemgelegenheden die ten lande opduiken. Omwille van de leesbaarheid wordt daar nu niet verder op ingegaan).

Het bezwaar tegen deze gang van zaken luidt dat in Nederland man en vrouw aan elkaar gelijk zijn en gescheiden inburgeren dus indruist tegen dit principe. De wethouder verweerde zich door te stellen dat er in de praktijk talloze voorbeelden zijn te noemen, zoals sauna bezoek, waarbij man en vrouw gescheiden zijn. Dat zal zijn maar het is een non argument omdat er even zoveel voorbeelden te bedenken zijn waarbij dat niet het geval is. Terecht dat zij hier kritiek over in ontvangst mocht nemen.

Daarnaast voerde de Utrechtse wethouder emancipatoire gronden aan waarom met name vrouwen baat zouden hebben bij seksegelijke klassen. Vrouwen zouden openhartiger met elkaar kunnen spreken wanneer zij onder elkaar verkeren dan wanneer er mannen bij aanwezig zijn. Dat lijkt ons een legitiem argument voor de scheiding van man en vrouw, want om bijvoorbeeld mishandeling of seksueel misbruik ter sprake te brengen is het van belang dat niemand door zijn of haar partner wordt belemmerd om te spreken.

Dat roept wel onmiddellijk de volgende vraag op, wat is het eigenlijke doel van het inburgeren? Is dat een kwestie van praktische vaardigheden, zoals het leren spreken, lezen en schrijven van de taal en een rondgang langs de belangrijkste instanties maken, met als doel het vergroten van de zelfredzaamheid? Of zijn er meer theoretische principes die moeten worden meegeven, waar de taal een onderdeel van is, met het uiteindelijke doel de culturele assimilatie van nieuwkomers?

In het eerste geval is het scheiden van man en vrouw onnodig. Er is geen reden om te veronderstellen dat men beter zou leren wanneer de klassen seksegelijk zijn. Bovendien zou men kunnen argumenteren dat van gemengde klassen al een emancipatoire werking uitgaat, die bovendien praktisch zou kunnen worden vergroot door elke klas te voorzien van een man-vrouw leraren duo. In het laatste geval kan het scheiden van man en vrouw gunstig zijn bij het bespreken van taboe onderwerpen, zoals homoseksualiteit, waarbij het voorstelbaar is dat een man tegenover zijn echtgenote nooit zal bekennen dat, hij dat in het verleden weleens heeft gepraktiseerd maar daar onder mannen misschien sneller toe geneigd is.

Deze praktische nuances zijn aan de tegenstanders van het gescheiden inburgeren evenwel niet besteedt omdat zij zich stug op het gelijkheidsprincipe van man en vrouw beroepen. Deze moet niet worden opgeofferd omwille van enkele delicate gespreksonderwerpen, of de culturele achtergrond van de nieuwkomers waarin het concept onbekend is maar dient krachtig te worden bijgebracht, desnoods met dwang.

Dit raakt aan een fundamenteel punt, namelijk kan gelijkheid worden afgedwongen? Nee, want het gebruik van dwang creëert automatisch ongelijkheid, niet tussen man en vrouw, maar tussen diegene die de dwang opleggen en degene die het opgelegd krijgen. Het gelijkheidsprincipe vooronderstelt de vrijheid van eenieder om elkaar als gelijke tegemoet te treden. Wanneer die vrijheid wordt ingeperkt om het gelijkheidsprincipe af te dwingen, verdwijnt ook de vrijheid om elkaar als gelijke tegemoet te komen – het is dus met zichzelf in tegenspraak.

Dit punt kan ook anders duidelijk worden gemaakt. De tegenstanders van gescheiden inburgeren kapittelen de voorstanders ervan omdat zij de gelijkheid willen opofferen ten gunste van de ‘goede’ zaak, zoals de tegenstanders dat sarcastisch plegen te noemen. De ironie wil echter dat zijzelf bereidt zijn om de vrijheid op te offeren ten gunste van de gelijkheid (de ‘juiste’ zaak?) en creëren daarmee nieuwe ongelijkheid.

Beeld | trouw.nl

Wie zich niet tot de elite rekent voelt zich gekleineerd omdat ter Horst veronderstelt dat er zaken in de maatschappij spelen waar de gemiddelde jan met de pet met zijn verstand niet bij kan. De elitair krabt eens verlegen achter de oren, want wat bedoelt ter Horst precies? Kort gezegd lijkt ter Horst de politieke, de publieke en de ‘goede’ zaak onder een en dezelfde noemer te scharen, wanneer ze haar zorgen uit over het gebrek aan ontzag voor autoriteit en de vergroving van de maatschappij. Daar moeten politiek en elite, voor zover die al niet samenvallen, eendrachtig tegen in opstand komen.

Nu, een echte elitair weigert natuurlijk aan een dergelijke oproep gehoor te geven, al was het maar puur uit recalcitrantie. Maar ook omdat de oproep van ter Horst haar eigen falen genadeloos openbaart, wat betreft het gebrek aan ontzag voor autoriteit. Moet de elite de politiek nu echt bijstaan in het herstel aan autoriteit, door bijvoorbeeld haar goede bedoelingen te onderschrijven? Of is ter Horst listiger en vraagt ze de elite als bliksemafleider te fungeren, de ‘extreem rechtste’ klappen op  te vangen, zodat zij rustig verder kan met het smeden van beleid? In ieder geval kunnen we constateren dat ter Horst, en extrapolerend de politiek als geheel niet in staat lijkt haar stem te verheffen en met een eenduidige boodschap te komen. Nee, er wordt een beroep gedaan op hulptroepen, in dit geval de elite.

Welnu mevrouw ter Horst, een elitair laat zich niet voor een politiek karretje spannen, zeker niet als de oproep tot opstand halfhartig is, stoere taal als maskerade voor het eigen falen. Wanneer politici bepaalde bevolkingsgroepen gaan claimen als stilzwijgende medestanders, is dat een teken van onzekerheid. Wanneer politici een beroep moeten doen op het gezonde verstand van anderen ten einde medestanders te vinden, is dat impliciet een erkenning van het onvermogen om eigenstandig politieke medestanders te werven.

Om kort te gaan, mevrouw ter Horst, uw uitspraak tot opstand van de elite is een gevaarlijke, omdat het getuigt van een wanhoop die niet capabele personen wel vaker eigen is. En in het belang van het land zou een rechtgeaard elitair zomaar kunnen besluiten dat het landsbelang het best gediend is als incapabele bewindspersonen de politieke arena zo snel als mogelijk verlaten.

Beeld | telegraaf.nl